Nieuwe strategie voor concern in langdurige zorg
Een zorgconcern met tientallen jaren geschiedenis als thuishaven van maatschappelijke initiatieven in het hele land staat voor de vraag: hoe verder? Historisch zijn de verschillende organisaties samengebracht in één concern om elkaar te steunen, maar de afgelopen jaren is gebleken hoe complex het is om potentiële voordelen van schaalgrootte te verzilveren. Juist omdat nabijheid en regionale netwerken rondom cliënten belangrijk zijn in de langdurige zorg.
Na jaren bouwen aan een sterke centrale ondersteunde dienst staat het concern voor belangrijke keuzes. Ondanks alle inspanningen slaagde het concern er niet in de moeizame financiële positie van één zorgorganisatie in het portfolio te verbeteren. Het concern komt moeizaam vooruit. De onzekere situatie leidt continue tot discussie; ongewenst vanuit perspectief van medewerkers en cliënten. Een aflopende lening zet extra druk op de ketel.
De aanpak: actieve rol voor RvB, voorbereiding in de luwte
Het concern vraagt Gupta om ondersteuning bij de complexe strategievragen. Om ingrijpende keuzes te verkennen zonder intern onrust te veroorzaken, kozen RvB en RvT voor een aanpak waarbij een klein projectteam in de luwte onderzoek doet en keuzes in kaart brengt. In wekelijkse werksessies geeft de RvB zelf mede vorm aan het traject en de te onderzoeken richtingen voor het concern.
Eerst zijn analyses van financiële prestaties en marktprestaties uitgevoerd en samengebracht om een helder beeld te schetsen van het vertrekpunt: hoe staan de individuele organisaties en het concern als geheel ervoor en waar zit de overlap in cliënten, personeel en vastgoed. Daarna zijn vijf strategische ontwikkelrichtingen uitgewerkt voor het concern: van opsplitsen, focus aanbrengen op regio’s of sectoren tot versterken van de huidige samenstelling. Deze opties zijn uitgewerkt en op gestructureerde wijze met elkaar vergeleken.
De conclusie: ontvlechting is de beste oplossing
De uitkomsten van deze analyses tonen twee uitersten als beste opties; ofwel opsplitsen ofwel intensiveren van samenwerking tussen de zorgorganisaties. Na zorgvuldig beraad acht de RvB het voorbereiden op toekomstige ontvlechting de meest realistische koers, gegeven de huidige context. Het vergezicht is juridische verzelfstandiging van de zorgorganisaties, waarbij de zorgorganisaties diensten afnemen van een shared service center (SSC). Deze koers stelt de zorgorganisaties in staat hun maatschappelijke opdracht beter te vervullen, in samenwerking met hun eigen regionale partners en op basis van hun eigen zorginhoudelijke kracht. Het biedt de zorgorganisaties aanvullend de synergievoordelen van gezamenlijk uitvoeren van een aantal ondersteunende processen, zoals ICT, vastgoed en administratie.
Inzichten uit de analysefase die doorslaggevend waren in de besluitvorming waren onder meer:
- De beperkte overlap in regionaal werkgebied, klantgroepen en functiegroepen tussen zorgorganisaties
- De breedte en diepte van de mismatch tussen de primaire zorgprocessen per zorgorganisatie en de centrale ondersteuning
- De onduidelijkheden in de governance van het concern
- De grote hoeveelheid werk van intensiveren van de samenwerking tussen zorgorganisaties
Het resultaat: grote opluchting bij directie en medezeggenschapsorganen na controversieel besluit
Het besluit tot uitwerking van ontvlechting van het concern over enkele jaren is genomen met unanieme steun vanuit directie, medezeggenschapsorganen en raad van toezicht. De duidelijke uitspraak om toe te werken naar splitsing werd gewaardeerd. Erkennen van elkaars kracht en uitspreken dat die niet goed verenigbaar zijn luchtte op. Inmiddels is de concernstaf bezig met uitwerking van de boedelscheiding. De zorgbedrijven bereiden zich voor op een zelfstandige toekomst.
